دبستانی ها : صاحبان روشن ضمیر ایران فردا

+ چگونه محیطی شاد برای کودکان در کلاس درس فراهم کنیم ؟

پیشگفتار

با کودکان به زبان های گوناگونی می توان حرف زد. زبان قصّه ، زبان شعر ، زبان مثَل و ... امّا بهترین و گویا ترین زبانی که همه ی کودکان در سنین مختلف و با بهره های هوشی متفاوت می توانند آن را درک نمایند ، زبان بازی است.

بازی جوهر زندگی و پنجره ای به دنیای کودکی است . در بازی کودکان استقلال دارند.  نظر می دهند و مشکلات خویش را حل می کنند . بازی موثّرترین و پرمعناترین راه یادگیری کودکان است. هنگام بازی کودک فکر می کند برنامه ریزی می کند ؛ راه های تازه ای   می یابد ؛ تجربه می کند ؛ پرورش فکری عاطفی ، جسمی و اجتماعی می یابد.

چکیده

امروزه دانش آموزان ما متناسب با رشد سطح فرهنگ و بلوغ فکری و جسمی و دیگر عوامل فیزیکی و روحی و همچنین مولّفه هایی چون پیشرفت سطح  آموزشی و پرورشی   خانواده ها تفاوت های بسیاری با دانش آموزان نسل های اول و دوم دارند.

از طرفی با انقلابی که در روش های تدریس نوین در دنیا در طیّ این چند سال اخیر بوجود آمد است و  پیشرفت هایی که کشورهای در حال  توسعه در آزمون های مختلف بین المللی اعم از « پرلز » و « تیمز »  [1] داشته اند و هم چنین بررسی دانش آموزان شرکت کننده در المپیاد های جهانی مزید بر این علّت است که کارهای بنیادی در نظام تعلیم و تربیت کشورها انجام گرفته است.

این شاید دلیلش اهمّیّت و بهایی است که در این کشورها به مقوله های تدریس و افزایش میزان یادگیری و نشاط و رغبت به علوم مختلفی است که توسط معلّمان با تکنیک های جالب و مدرن صورت می گیرد.

بحث حاضر کنکاشی بر عوامل موثّر در نشاط و شادابی دانش آموزان در     کلاس های درس  و بررسی تکنیک های جلب توجّه و افزایش میزان علاقمندی در فراگیران را جست و جو می کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

لزوم شادی در کودکان

بازی هایی که در کلاس درس و محیط مدرسه بر اساس برنامه های درسی و تحقق هدف های آموزشی و پرورشی و به شکل هوشمندانه و برنامه ریزی شده مورد توجّه قرار می گیرند « بازی آموزشی » نامیده می شوند و می توان از آنها در فرایند یاددهی و یادگیری و به شکل شایسته ای استفاده کرد.[2]

لذا می توان از این دسته از بازی ها ضمن افزایش یادگیری در دانش آموزان رغبت و نشاط را در آنان بالا برد تا زمینه ای برای علاقمندی در آنان نسبت به موضوع درس شود.

بچّه ها در دنیای شاد ساخته و     پرداخته ی خود زندگی می کنند. از این رو می بایست برای ورود به این دنیای شاد و لحظه ای ، بچّه شد. البتّه  بچّه شدن مستلزم شناخت روزمرّه و آنی کودک و هم چنین استنباط کودکانه ای از لحظات آنان است.

شناخت نیازهای کودکان در ساعات آموزشی در دنیای بسیار گرم کودکان ما را به این نکته وا می دارد که کودکان فرشتگانی سفید بال برای پرواز در رویای قشنگ و شاد هستند که بسیاری از رفتارها و رویکردهای ما در تناقض با دنیای آنان است.

 

شادی جزء لاینفک پردازش کودک در محیط پیرامون و رشد وی محسوب     می گردد.  بسیاری از ساختارهای روحی و جسمی کودک در جریان پرداختن به شادی و تخلیه هیجانات وی صورت     می گیرد.

شادی ویتامین رشدی هنجارگونه ی کودک است. شناخت زمان و نوع شادی در کودک سهم بسزایی در این امر دارد. کودکان دوست دارند در بستر آموزشی خودشان شادی و سرور جاری باشد. لذا معلم کلاس می بایست در دقایق و    ثانیه های کلاس خود این بستر را حفظ نماید و با جاذبه و دافعه ی خود لحظات شادی را در کودکان بطور خودکار همسان سازد.

لحن و کلام معلم نقش و جایگاه خاصی در شادی دارد. تکیه کلام های مناسب با حفظ وقار و متانت ، روحیه شاد و سرسبزی و طراوت را در کودکان زنده نگه می دارد. کودکان به دنبال لبخندهای شاد و کودکانه ی پنهان شده در بزرگتر ها هستند. استفاده از جزئیّات درسی و پارامترها و مولّفه ای موجود در تدریس می تواند فضا را برای شاد کردن کودکان هموار می سازد.

معلم می تواند با ارائه  و تنظیم      فعالیت هایی متناسب با موضوع درس و هم چنین ارائه ی چیستان هایی جوّ آموزشی کلاس را ضمن حفظ کردن انظباط  ، شادی و نشاط را در فراگیران بوجود آورد.

البتّه باید شرایط کلاس را سنجید و از پارازیت های مزاحم و فی البداهه به نحو احسن استفاده کرد و به عنوان نوشدارویی بر علیه خود دانش آموز شلوغ کار ، به کار بست. در این قضیه هم بُعد تربیتی و هم بُعد شادی و نشاط نهفته است .

یادمان باشد در دنیای کودکان مثل خودشان فکر کنیم و مثل آنها عمل نماییم.

عوامل موثّر بر نشاط کودکان در کلاس درس[3]

از جمله مواردی که باعث بی رغبتی دانش آموزان و بالتبع عدم موفقیت آنان و در نهایت افت تحصیلی می شود ، مسئله ی خستگی و عدم نشاط       دانش آموزان در کلاس درس می باشد لازم است که با بررسی عوامل موثر بر نشاط دانش آموزان زمینه های نشاط و شادابی را بارور و آفت خستگی را قلع و قمع نماییم.

·        وضعیت فیزیکی کلاس :

فضای فیزیکی شامل رنگ ، نور ، چینش  نیمکت ها ، تهویه  و تعداد               دانش آموزان. برخی از دانشمندان معتقدند تمایل ناخودآگاه ما به یک یا چند رنگ خاص می تواند نشانه ای از نیازهای بدن ما در جهت ترمیم خود باشد. به عنوان مثال رنگ نارنجی رنگ گرم و صمیمی است . نارنجی پرتوهای شادی آفرینی از خود ساطع می کند که موجب رفع خستگی است . رنگ سبز که انرژی زا و آرامش بخش است به طوری که اضطراب را از انسان دور می کند  و موجب رفع تنش و گرفتگی عضلانی     می شود. به خصوص که سبز رنگی     ایده آل برای فضاهایی است که در آنها تمرکز و آرامش مورد نیاز است.

·        چینش نیمکت ها

علمای تعلیم و تربیت بهترین روش چینش صندلی ها را به صورت دایره ای یا «  U» شکل پیشنهاد می کنند. خصوصا در درسهایی که نیاز به بحث و بررسی فعالیت های گروهی برای حل یک مسئله و یا انجام آزمایش و یک پروژه می باشد. در این صورت تعامل و ارتباط به شکل صحیح انجام پذیر خواهد بود . این امر باعث می گردد تمامی فراگیران درگیر آن فعالیت شوند و حالت انفعالی  و خستگی در آنها به وجود نیاید.

·        تهویه و تعداد دانش آموزان

تهویه  هوا باعث می شود به صورت مستمر هوای تازه و پر اکسیژن در کلاس جریان داشته باشد و تنفس راحت تر انجام گردد. ضمن آن که تعداد        دانش آموزان باید به خصوص نسبت به مساحت و فضای کلاس متناسب باشد.

 

·        ابزار تشویق

تشویق عامل وادار کننده ای است که به انسان نیرو و انرژی می بخشد. شخصی که  تشویق می شود از کار و زحمت خود احساس رضایت و خشنودی می کند و این رضایت خاطر است که جلوی خستگی و بی میلی او را می گیرد.

·        خواب کافی

دانش آموزانی که خواب کافی نداشته باشند ، عصبی ، نگران ، ناپایدار ، و سپس مضطرب شده و از مرحله ی روانی شدید به مرحله ی کوفتگی و خستگی می رسند. افسردگی ، کم اشتهایی  ضعف انرژی ، مشکلات روحی          کناره جویی از دوستان و فعالیت ها  احساس بی ارزش بودن ، کم خونی  مشکلات گوارشی  و اندوهگینی از جمله عوامل دیگری است که جسم و روح            دانش آموزان را تحت الشعاع خود قرار می دهد .

·        اهمیت هدف در آموزش

از خصوصیات آموزش این است که برای فعالیت خویش  یک هدف و مقصد آگاهانه ای قائل گردیم ، این نوع فعالیت فقط برای فردی امکان پذیر خواهد بود که خود را بشناسد و قادر به تنظیم طرح آگاهانه ای باشد و آزادانه وسایل را برگزیند که امیال او را ارضا نماید و به کمک آنها به اهدافش برسد . ایجاد این حق و توسعه امکانات آن همانا چیزی جز پرورش و آمادگی احترام به شخصیت نیست.

·        تقویت انگیزه درونی شاگرد

اگر معلم بکوشد انگیزه های درونی را در عمق جان شاگرد به وجود آورد چنین شاگردی خود جوش ، به حرکت در آمده و دیگر نیازی به عوامل بیرونی از قبیل تشویق و ترغیب نخواهد داشت ؛ لذا در اسلام بیشترین تاکید بر انگیزه های درونی شده است. روی این اصل    خانواده ها و معلمان باید توجه داشته باشند که معیار های اولیه تربیتی خود را باید بر محور علایق درونی و انگیزه های داخلی قرار دهند تا در پرتو این محرکات درونی فرزندان خود به خود با میل و رغبت به سوی کمالات انسانی در حرکت باشند ، بدیهی است در مواردی هم برای این که کشش های درونی تقویت گردد می توان از تشویقات و عوامل ترغیبی استفاده کرد . نکته ظریفی که امروزه با آن مواجه هستیم این است که دانش آموزان اساسا به درس خواندن علاقه ندارند و از آن گریزان هستند این        بی علاقگی آن چنان قوی است که همان طور شاگرد ابتدایی از نیامدن معلم خوش حال است دانشجوی دانشگاه نیز به وجد و شور در می آید . از این جا به دست می آید که جز در عده ای از    دانش آموزان  تعلیم و تربیت جامعه ما نتوانسته است انگیزه و شوق درونی به وجود آورد و فرهنگ ها با برنامه های غلط و غیر صحیح همیشه تحصیل و علم را بر شاگرد تحمیل کرده است.

لذا وقتی می فهمد معلم نیامده است با یک دنیا شادی و نشاط از کلاس خارج می شود ، گویی از زندان خارج شده است و حال آنکه مولا علی (ع)           می فرمایند : اگر روزی آفتاب طلوع کند و من در آن روز علم و دانش تازه ای نیاموزم آن روز بر من مبارک نخواهد بود.

بنابراین اولیاء فرهنگ و آموزش و پرورش باید با یک  تغییر بنیادی نظام آموزش و پرورش را دگرگون ساخته به جای روحیه مدرک طلبی و رفاه طلبی عشق و ایمان به علم اندوزی را در جامعه پرورش دهند.

پرورش ابتکار عمل و خلاقیت در               دانش آموزان [4]

ممکن است در نگاه اول برای خواننده این سوال پیش آید که ابتکار و خلاقیت چه ارتباطی با شادابی و ایجاد نشاط در دانش آموزان کلاس دارد ؟ در جواب باید گفت که اگر بتوانیم در کلاس           دانش آموزان را برای پرورش خلاقیت و ابتکار عمل در درس خواندن و طراحی علمی تربیت کنیم دانش آموزان چنین کلاسی همیشه با انگیزه و شاداب بوده و بیشتر از معلمشان به درس خواندن و اکتشاف و خلاقیت علاقه نشان            می دهند.

 روش های کاربردی پرورش خلاقیت در دانش آموزان

1. تقویت حس اعتماد به نفس و خودباوری در دانش آموزان

اصولا ایده های مثبت و ایمان به توانایی های فردی شرط اول موفقیت و پیروزی است.

2. اهمیت جدی به امر آموزش ابتکار عمل و خلاقیت

اگر ما خواهان داشتن دانش آموزانی خلاق و مبتکر هستیم باید اصول ابتکار و خلاقیت را به صورت منسجم و هدف دار به دانش آموزان داده تا خلاقیت در دانش آموزان نهادینه و پایدار گردد.

3. ترتیب دادن سخنرانی برای شخصیت های خلاق       دانش آموز

رعایت و بهره گیری از این اصل از دو جهت حایز اهمیت می باشد. اول این که دانش آموزان خلاق ، اندیشه های مبتکرانه ی خود را در اختیار سایر   دانش آموزان قرار می دهند . دوم این که سایرین با الگو برداری از چنین   شخصیت هایی  تلاش خواهند نمود که خود نیز خلاق و مبتکر شوند تا بتوانند الگویی برای سایر هم کلاسی های خود باشند.

4. ترغیب و تشویق دانش آموزان به حدس زدن

اندیشه های خلاق زمانی بروز خواهند کرد که شرایطی برای ایجاد آن فراهم شود . بهره گیری از روش حدس زدن در شرایط مختلف خود عاملی در شکوفایی استعداد ها و تجلی خلاقیت می باشد.

در این زمینه می شود مسائل گوناگون مطرح کرد و از دانش آموزان خواست که حدس بزنند که راهکار در این مورد چیست ؟

5. دادن فرصت برای ابراز احساسات  مثبت و منفی به دانش آموزان

یقینا هر دانش آموزی در برابر مسائل و رویدادها  واکنش منحصر به فردی خواهد داشت ، که بیان آن واکنش ها   می تواند زمینه ای برای تجلی خلاقیت در سایر دانش آموزان باشد.

بنابراین ایجاد فضا و بستری طبیعی و آرام برای بیان واکنش ها و احساسات دانش آموزان و دور نمودن فضاهای خشن و پر التهاب خود اقدامی عملی در پرورش خلاقیت دانش آموزان است.

6. پرهیز از عجله و شتاب در تقویت دانش آموزان

پرورش و تعالی خلاقیت امری است تدریجی و از حرکتی آرام برخوردار     می باشد . معمولا حرکت هایی که از روند یکنواختی برخوردار هستند            ریشه دارترند از حرکت هایی نسنجیده  و پر شتاب .

7. پرهیز از تمسخر ، تهدید ، شرمنده کردن و تنبیه

یکی از روش های موثر در پرورش خلاقیت حذف عوامل منفی و تحقیرآمیز از فراروی دانش آموزان می باشد. اصولا تحقیر ، تهدید ، تنبیه و شرمنده کردن از اموراتی هستند که مانع شکوفایی استعدادها و خلاقیت ها می شوند. در نقطه ی مقابل  احترام گذاردن ، ارزش نهادن و تقویت خود باوری از لوازم شکوفایی خلاقیت می باشد.

8. توجه به تفاوت های فردی  دانش آموزان

هر دانش آموزی ، انسانی ویژه با امکانات و توانایی های منحصر به فرد خویش است. در پرورش خلاقیت ، توجه به این اصل ضروری به نظر می رسد که ما همگان را یکسان و برابر لحاظ نکنیم . بهره گیری و اطلاع از این تفاوت ها خود عاملی در تحقق و شکوفایی استعدادهای بالقوه موجود در دانش آموزان خواهد بود.

9. تشویق و معرفی             دانش آموزان موفق و خلاق

با بهره گیری از این اصل هم            دانش آموزان خلاق مورد تکریم قرار گرفته اند و هم الگوهای مناسبی به سایر دانش آموزان ارایه داده ایم.

10.        تعلیم  اصل « خواستن توانستن است » به دانش آموزان

این اصل ریشه در اعتماد به نفس دارد ، هر دانش آموزی که به تواناییهای خود ایمان داشته باشد و مطمئن باشد که می تواند ؛ آن گاه امورات بزرگ در برابرش بسیار کوچک جلوه خواهند داد.

11.        پرورش انتقاد سازنده نه فقط انتقاد کردن

معمولا در انتقادات ما می توانیم به ارزیابی عملکردها بپردازیم و مشکلات و معایب کار را دریابیم . البته انتقاد شایسته ی آن است که به همراه خود راهکار و راه حل ارایه نماید و این نوع انتقادات  جلو برنده و حرکت بخش     می باشند.

12.        هدایت دانش آموزان به دخل و تصرف در مسایل و مفاهیم

این عمل یکی از شیوه های آموزش رشد خلاقیت است . ما می توانیم از          دانش آموزان بخواهیم که در مسایل دخل و تصرف کنند. صورت مساله را گونه ای دیگر مطرح نمایند . از روش دیگری به جواب برسند و هر عملی که بتواند نتیجه ای مطلوب ایجاد نماید . دخل و تصرف در مسایل و مفاهیم باعث رشد فزاینده خلاقیت در دانش آموزان می گردد. 

جذابیت در کلاس درس[5]

1- استاد یکی از ارکان اساسی آموزش و پرورش است. استاد نه تنها متخصص مسایل آموزشی  بلکه راهنما و سرمشق فراگیران  مشاور و مشفق آنان و دوست و مشکل گشای دانش آموزان است. این همه کارکرد با عنایت به نقش و جایگاه ممتازی است که او در تعلیم و تربیت داراست.

2- جذابیت کلاس با روش های جذاب تدریس ، متن جذاب و استاد پرجاذبه حاصل می شود. هنر استادی در این است که از کم ترین داده ها و داشته ها بیشترین بازدهی را داشته باشد و اگر فی المثل متن درسی با فضای فیزیکی کلاس دلپذیر و خوشایند نبود ، با ایجاد   جذابیت های دیگر بررونق کلاس درس بیفزاید.

3- جذابیت هم صورت منفی دارد و هم صورت مثبت . اگر استادی وقت اصلی کلاس را به طنز گفتن حاشیه رفتن و درس ندادن بگذراند و کلاس را بی قاعده و رها سازد ، ممکن است برای برخی ایجاد جذابیت نماید اما این جاذبه ها با اهداف تعلیمی وتربیتی ناسازگار و لذا منفی    می باشد. مثلا در ارزشیابی ها و گذارش ها به دست آمده است که استاد جهت ارتباط با دانشجو و شاید برای جذابیت کلاس برای دانشجویان یا دانش آموزان شیرینی می خرد . حقیقتا آیا خریدن شیرینی کلاس را جذاب می سازد یا جذابیت منفی ایجاد می کند ؟ ( شاید همین عمل با یک طراحی دقیق و متناسب با ایام در خلال درس تنوع و جذابیت ایجاد کند اما برای دیگر ایام تدریس باید فکری اندیشید مثلا قسمت هایی از زندگانی بزرگان ، اهل معرفت و دل و ... را بیان نمود.)

4- قرآن که کتاب وحیانی است و گفتار آن برای پیروانش بی شک باورکردنی و پذیرفتنی است ، برای رساندن پیام خود از داستان و هنرهای تجسمی و کلامی بهره برده است. نثر شیوا و بلیغ برگزیده است. ساده و بدون پیچیدگی سخن گفته است. به مقتضیات زمانی و مکانی و مخاطب خویش عطف توجه نشان داده است. از تمثیل بهره گرفته و سبک گفتار خویش را متناسب با پیامی که می خواهد ارائه کند ، انتخاب کرده است. در واقع از هنر جذب مخاطب نهایت استفاده را برده است.

اگر قرآن برای مخاطب چنان شانی قایل می  شود که           می خواهد با جاذبه های  هنری او را جذب کند استادانی که    می خواهند پیام و محتوای قرآن را در قالب دروس معارف ارائه نمایند ، به بهره گیری از هنر ملزم ترند.

5- قرآن کریم خطاب به پیامبر      اسلام (ص) می فرماید : « اگر تو قلب  نارئوف و نامهربانی داشتی  مردم  از کنارت گریزان           می شدند» قرآن نمی فرماید اگر آموزه هایت غیر منطقی و        بی استدلال بود مردم گریزان   می شدند ، بلکه می گوید اگر آورنده ی این آموزه ها دارای انعطاف نبود و خشن نشان      می داد مردم دور او جمع       نمی شدند. بنابراین محتوا و پیام به تنهایی کافی نیست بلکه    پیام آور نیز باید دارای جانی آراسته ، خلقی نیکو و روحیه ای ملایم و نرمخو باشد.

6- دیل کارنگی می گوید :               « عمیق ترین انگیزه در طبیعت آدمی عطش او برای مورد تحسین قرار گرفتن است .»

 

 

 

 

 

 

 

 

راهکارهایی بر ای شاد کردن لحظات      دانش آموزان  در کلاس درس[6]

1- به قید قرعه یا به روش های گوناگون در آغاز ، درس و کلاس با ارائه ی یک لطیفه یا مطلبی خنده دار شروع کند.

2- گاهی اوقات مشکلاتی در کلاس پیش می آید و یا اوضاع روحی دانش آموز یا معلم مناسب نیست . از این رو       می توانیم از بچه بخواهیم که خودشان جریان کلاس را رهبری نموده و اتفاقات      خنده دار را در کلاس درس   فی البداهه بوجود آورند.

3- معلم همیشه با یک روحیه در کلاس حضور پیدا نکند.           ( روحیات متفاوت همرا با شادی و نشاط )

4- اختصاص یک زنگ از ایام هفته در صورت امکان برای ارائه ی شادی های مناسب و هنجارگونه ی روانشناختی .      ( این طرح می تواند به انجام بازی های فکری در کلاس ویا بازی های دبستانی در حیاط مدرسه بیانجامد. )

5- از بچه ها بخواهیم که به دنبال راهکارهایی برای شاد کردن بزرگتر ها از جمله پدر و مادرشان برآیند  و روز بعد آن را در کلاس درس بازگو نمایند.

6- یک عکس و یا یک چهره ی نقاشی کشیده از خودشان را در لحظات شادی و یا غمگین و یا هیجانی و ... کشیده و آن       را همیشه به همراه داشته باشند. ( یا به صورت دیگر     می توانند هر هفته چهره ی خود را کشیده و به عنوان چهره ی هفته از خود به یادگار داشته باشند. ) 

7- تهیه یک تابلو از نام و عکس دانش آموزان با موضوع « در آینده می خواهید چه کاره شوید ؟» در زیر عکس       دانش آموز شغل آینده وی درج شود. این کار ضمن افزایش روحیه ی اعتماد به نفس و بالا بردن کارایی      دانش آموز و ایجاد انگیزه و شادابی در کلاس بسیار ثمربخش  است.

8- تعدادی لطیفه و موضوعات خنده دار و خاطرات جالب را در دفتری گرداوری کرده و به همراه داشته باشند.

9- برای افزایش روحیه درس خواندن و نشاط در منزل هم می توان روخوانی دروس فارسی یا سایر دروس را با تقلید از صدای هنرپیشه گان و یا کپی برداری از صدای دیگران و نیز شخصیت های کارتونی و تلویزیونی به کار بست.

10-   مناسبت های هفته را می توان در قالب یک جشن کوتاه  همراه با خواندن شعر ، دکلمه ، بیان خاطرات ، مسابقه و غیره برگزار کرد. ( شب یلدا و ... )

11-    در بعضی از ایام هفته           می توانیم سرگذشت بزرگان علم و مفاخر ایران و جهان را برای بچه ها خواند تا علاوه بر آشنایی ، متوجه سختی ها و تلاش و کوشش مستمر آنان در زندگی و خدمت به خلق و جامعه بشوند. این کار ضمن افزایش روحیه ی امیدواری و آینده نگری دانش آموزان را  تقویت می نماید.

12- در صورت امـــکان و داشتن   

       فضـای مناسب در کــــلاس  

        درس می توان با نگهــداری    

       بعضــی از حیوانات اهلـی که   

      تمـــــیز هستند و دردسـر          

نگهداری نداشته باشند استفاده نمود. ممکن است در نگاه اول این موضوع با حواس پرتی دانش آموزان مساله پیدا کند . ولی باید به دانش آموزان گفت که این موجود هم مانند شما زندگی      می کند . در واقع هدف ایجاد روحیه شاد و جذاب در کلاس درس است. شاید با نگاه با یک لاک پشتی که روی میز معلم در حال خورد کاهو است ذهن دانش آموز را فعال کرده و باعث نشاط وی شود. در ضمن فراموش نشود که بچه ها بسیار به حیوانات علاقمند هستند. در نتیجه این علاقمندی باعث روحیه ی شادابی در آنان هم می گردد. 

13-     هر روز به این فکر کنند که اگرمخترع بودند برای راحتی مردم در زندگی چه چیزهایی اختراع می کردند . در برگه ای اختراعات و ابداعات خود را بنویسند و آن را همیشه به همراه داشته باشند. تا در   فرصت های مقتضی آن را در کلاس بخوانند. ( این کار توان انشانویسی دانش آموزان را هم بالا می برد. )

 

     

 

       

 

        منابع :

 

 

 

1- مهم ترین یافته های بین المللی پرلز 2006

2- رشد آموزش ابتدایی (6) سال 84

3- برومند حسین . روزنامه کیهان. سایت آفتاب

4- بهرامی مهناز . روزنامه مردم سالاری . سایت افتاب

5- اداره ارزشیابی . نشریه معارف ش 21 . آذر 83

    پيام هاي ديگران()   لینک

+ نقش خدمات مشاوره ای در تقویت باورهای دینی دانش آموزان دبستانی

چکیده

امروزه مشاوره های دینی بیش از پیش نیاز به بازنگری دارد. توجه به اصل آموزه های دینی در فرایند های یاددهی و یادگیری اصلی است که کم تر بدان توجه شده است.

مبحث خداشناسی و شناخت ذات لایزال الهی که از شناخت خود سرچشمه می گیرد می بایست با شکل گیری مفاهیم اولیه ی  دینی که در کتاب های هدیه های آسمان به آن توجه شده است هم سو و هم جهت باشد.

مربی خود بایستی در کنار مفاهیم و آموزه های کتاب ، نقش مشاوره ای ایفا نماید.[1]

شناخت حقایق دین ، توجهات خاص آموزگار به مسایل دینی و طبیعت ، نحوه ی القاء مفاهیم دینی، استفاده از مفاهیم  خداشناسانه ی کتاب های درسی و به کار بستن عملی ( نمود عملی مفاهیم دینی و آموزه های تربیتی باید در معلم کلاس عینیت یابد تا در دانش آموزان اثر گذاری لازم صورت پذیرد) ، آشنایی با شیوه های نوین تدریس دینی ، مقبولیت و محبوبیت معلم در میان کودکان ( این مؤلّفه بیشترین برد را به جهت تاثیر مفاهیم دینی در کودکان و نوجوانان دارد.) همگی نشان از نقش خدمات مشاوره ای در تقویت باورهای دینی دارد.

مقدمه

آیا تا به حال شنیده اید که چرا با وجود این همه کتاب های دینی و مفاهیم ژرف و عمیق خداشناسی در تمام مقاطع تحصیلی و هم چنین سخنرانی ها و تراکت ها و مسابقات قرآنی و تربیتی و چاپ بسیار زیاد کتاب های مذهبی( با موضوعات داستان های قرآنی و پیامبران و امامان ) هنوز نتوانسته ایم نسل نوجوان را به جوانانی متعهّد و با ایمان که بتوانند همه ی آموزه های دینی را در رفتار آنان به وضوح یافت و هریک بتوانند معلم نوجوانان این مرز و بوم باشند ، دست یابیم؟

به زعم مؤلف ، علت این سوال را باید در مربیان و معلمان جست و جو کرد.

هرگاه بتوانیم بدون ریا و فقط برای رضای خدا کاری را انجام دهیم این باعث می شود که در وجودمان اصول و مفاهیم دینی طوری جلوه نماید تا زبان ما تاثیر پذیری لازم را در جان و مغز نونهالان و نوجوانانمان داشته باشد.

توجه به نیازهای مذهبی دانش آموزان نونهال و شناخت آنان از این اصول دین و تحقیق و کاوش در دین خود می تواند این سرمایه های آینده را به صراط مستقیم رهنمون سازد. ان شاء الله

تربیت دینی در کلام وحی

در آیات شریفه ی (17و18و19) سوره لقمان آمده است :

ای فرزند عزیزم نماز به پا دار و امر به معروف و نهی از منکرکن و بر آنچه که بر تو می رسد صبر کن حقیقتا که این (کارها) از کارهای ثابت و راسخ است. و به تکبر و ناز از مردم رخ بر متاب و در زمین با غرور و تکبر قدم بر مدار که خدا هرگز مردم متکبر و خود ستا را دوست نمی دارد. در رفتارت میانه روی اختیار کن و صدایت را پایین بیاور که حقیقتا ناشناخته ترین ( و زشت ترین ) صداها صدای الاغ است.

تربیت دینی [2]

در تربیت دینی 5 مرحله را پشت سرمی گذاریم که این مراحل به صورت مستمر و منظم یکی پس از دیگری خواهد بود.

الف) سن دینی : اولین مرحله ی تربیت دینی انس دینی است. از دورانی که جنین در رحم مادر است باید کودک را با معنویات آشنا کرد. مثل گوش دادن به قرآن در دوران بارداری. کودکی که در سال های اول زندگی با قرآن و نماز خواندن پدر و مادر آشنا می شود از 3-4 سالگی همین اعمال را تکرار می کند و هنگامی که شما پس از مشاهده رفتار او ، وی را می بوسید و به او لبخند رضایت بخش   می زنید به یادش می ماند که هر موقع این حرکات را انجام داده از شما یک پاداش درونی دریافت کرده است. در روان شناسی به این پدیده شرطی کردن می گویند. کودک در سال هایی که زندگی مستقلی را دنبال می کند که نماز می خواند سیمای پدر و مادرش را شاد می کند و در او شوق و علاقه ی به دین ایجاد می شود.

ب) عادات دینی : وقتی کاری را بارها و بارها تکرار کردیم این عمل در شخصیت ما نفوذ می کند و استوار و پایدار می شود. ( مثل عادت به نظم سحر خیزی و مسولیت پذیری ) و یا هر عادت دیگری.

از خصوصیات مهم دوران دبستان ، عادت پذیری است. اگر پدر و مادرها و اولیا مدرسه در این سالها همت کنند و عادات ارزشمندی را در فرزند یا دانش آموزان ایجاد نمایند، در سالهای بعدی نیازی به صرف نیرو و هزینه نخواهد بود. مثلا بچه ها را به خواندن نماز اول وقت عادت دهیم و به آنان بیاموزیم صبح ها قدری زودتر از خواب برخیزند و نماز بخوانند.

ج) معرفت دینی: کودکی که در سالهای پیش دبستانی و دبستانی با آداب دینی انس پیدا می کند و عادات دینی در او بوجود می آید در سالهای بعدی باید معرفت دینی پیدا کند که اگر این مرحله با آگاهی کامل صورت گیرد مرحله ی چهارم که عمل به آموخته های دینی است انجام می پذیرد.

د) خودجوش دینی: وقتی شخصیت دینی شکل گرفت ، فرزند از یک نیروی خودجوش درونی استفاده می کند و به دنبال عشق برتر خدایی و الهی می گردد. آداب و روش های مفید تربیت چنان مهم است که امام صادق (ع) می فرمایند: بگذار فرزندت 7 سال اول بازی کند ، 7 سال دوم او را با آداب و روش های دینی تربیت کن و در 7 سال سوم مانند دوستی صمیمی با او همراه باش.

کلاس درس ، نقطه ی آغازین خدمات   مشاوره ای

پاسخ صحیح و درست و در حد سن نونهالان و نوجوانان به سوالاتی نظیر خدا ، آفرینش  پیامبران ، بهشت و جهنم و ... همگی نشان از فطرت پاک و خداجوی آنان دارد ؛ از همین فرصت باید به بهترین نحو ممکن هم سو با مفاهیم دینی دروس ابتدایی را به صورت تلفیق با قرآن و هدیه های آسمان تدریس نمود .

نونهالان و نوجوانان ما معلم کلاس را به عنوان کسی که همه چیز را می داند سوالات فراوانی از وی می پرسند. بدیهی است که معلم باید از قبل سوالات دانش آموزان  پایه ی تحصیلی خود را شناسایی نماید و بتواند نسبت به پاسخ گویی آن اقدام نماید.

زنگ قرآن از این جهت بسیار مهم و حائز اهمّیّت است. لکن متاسّفانه این زنگ در مدارس آن چنان که باید و شاید بهای کم تری داده می شود. شاید علت این باشد که کلاس های ضمن خدمت کم تری در باب روش های نوین تدریس درس قرآن برگزار گردیده است. لذا بایستی در کلاس قرآن خدمات مشاوره ای را با ظرافت خاص و با حوصله و صبر زیادی به انجام رساند. شاید این سوال مطرح شود که خدمات مشاوره ای در زنگ قرآن چگونه صورت می گیرد؟

ترجمه ی آیات درس اگر با آهنگی که دانش آموزان را متاثّر نماید ، خوانده شود و با توضیح معلم ( به صورت تفسیری قابل فهم برای نوجوانان و نونهالان ) همرا ه شود به طوری که معلم در توضیحاتش از تجاربی که دانش آموزان در زندگی خود با آن همراه   بوده اند ، بهره ببرد گامی موثّر در جهت خدمت مشاوره ای برداشته است.

پخش سریال های مذهبی در تلویزیون و رسانه ها گامی مثبت در جهت تقویت نمودهای تربیتی دانش آموزان است. در این جا نقش معلم بسیار حیاتی و مهم است از این جهت که گاهاً سوالاتی  از سریال و مسایل مذهبی موجود در آن در ذهن دانش آموزان نقش می بندد که معلم بایستی به مهارت خاصی به آن سوالات پاسخ دهد.

 

راهکارهایی برای مشارکت مذهبی  دانش آموزان در مدرسه[3]

1. پخش اذان و سکوت دانش آموزان هنگام شنیدن اذان ظهر از بلندگوی مدرسه به صورت هماهنگ در سطح مدارس منطقه.

2. اختصاص دادن یک جلسه اولیاء و مربیان در مدارس جهت آموزش و اهمیت فواید اذان و اقامه توسط مربیان تربیتی یا توسط یکی از اولیای دانش آموزان به منظور سهیم نمودن اولیای دانش آموزان به عنوان الگو و نمو برای فرزندانشان.

3. گرامی داشت یاد و خاطره ی اولین اذان صدر اسلام توسط " بلال حبشی " درسالروزشان و مشارکت دادن خود دانش آموزان در برگزاری این مراسم.

4. آموزش و تفسیر اذان و اقامه و مسایل تربیتی در شورای دانش آموزی و انجمن و انتقال مسایل مطرح شده توسط اعضای این شورا به کلیه ی دانش آموزان.

5. برگزاری نمایشگاه از آثار و دست سازه های دانش آموزان در سطح مدارس توسط دانش آموزان و مربیان تربیتی در ارتباط با اذان و اقامه و نماز.

6. برگزاری مسابقات علمی – دینی –فرهنگی بین دانش آموزان و معلمین جهت آموزش و تشویق به مطالعه و یادآوری و به روز شده اطلاعات و تقویت بنیه آنان.

7. نمایش فیلم های آموزنده و مذهبی از زندگی شخصیت های دینی – علمی درباره ی نماز در ساعات پرورشی و قرآن و ...

8. تهیه و تنظیم بروشورهایی با همکاری مشاورین مدرسه و امور تربیتی در ارتباط با  آموزش اذان و اقامه.

 

فضاسازی تربیتی برای دانش آموزان[4]

هنر بهترین وسیله برای تحریک دل کودکان و نوجوانان به منظور ترغیب آنها به سوی"حق" ،"خیر" ، و ایجاد "بصیرت " در آنان است. از طریق هنر می توان " توجه"  کودکان و نوجوانان را به سوی نیکویی ها جذب کرد و موجب ایجاد  عاطفه های خوب در رشد شد و در نهایت آن را به سوی " غایت های مطلوب " حرکت داد.

·        راهبردهای فضاسازی تربیتی

1. توجه داشتن به عناصر ارتباط سالم

از نیازهای اساسی والدین و معلمان در امر تربیت ، مهارت برقراری ارتباط سالم است. به این معنا که طرفین در امر مبادله ی اطلاعات و احساسات در فضایی مناسب و مشارکت کرد ، با یک دیگر هماهنگی داشته و در این ارتباط هر دو احساس ارزشمندی کنند. به طور کلی ارتباط انسان ها با یک دیگر بر اساس دو بینش برقرار می شود : "کرامت و اهانت "  یعنی یا بر اساس تکریم شخصیت یا تحقیر شخصیت .

 از دیدگاه اسلام ارتباطی سالم است که بر پایه ی تکریم شخصیت و عزت نفس و احترام متقابل افراد استوار باشد.

برای کمک به ایجاد فضاسازی تربیتی بر اولیا و مربیان لازم است که به عناصر ارتباط سالم توجه داشته و آن را به صورت یک مهارت در خود رشد دهند.

عناصری از قبیل وضعیت ظاهری نگاه ها و حالت های چهره ، حرکت ابروها و دست ها خضوع و فروتنی و نیز فضای معنوی شرایط زمان و مکان ، نوع کلمات و جملات ، آهنگ و لحن بیان ، خوب گوش دادن ، سخن خوب گفتن از جمله عناصر مهم در ارتباط سالم هستند که در ایجاد فضای تربیتی مناسب نقش هم ایفا می کنند.

2. هدف آگاهی و بالا بردن ادراک کودکان و نوجوانان

3. وجود نیروهای کارآمد در امر تعلیم و تربیت

الف)شخصیت نافذ که فرزند تو را بپذیرد  دوست بدارد ، شخصیت خود را از روی شخصیت تو بسازد. مایه های نفوذ عبارتند از : صداقت ، صمیمیت و محبت.

ب)قدرت تفهیم : آشنایی به زبان روان شناسی تعلیم و تربیت

ج) اطلاعات کافی ، فهم موضوع درس

                4. فضای مناسب فیزیکی و سایر امکانات :

محیط مناسب و شاد و جذاب از عوامل مهم و موثر در فضاسازی است. حجم و فضای اتاق ها ، نوع رنگ ها و نور و گرما و سرما و غیره باید با یافته های علمی و روان شناسی هماهنگ باشد.

                5. هماهنگی و مشارکت عوامل مدرسه :

همکاری ، پشتیبانی و مشارکت معلمان  و مدیر و معاون و مشاور ، فضایی را ایجاد می کند که دانش آموز با احساس آرامش  انگیزه و اطمینان به اخذ درس ها به رفتارهای خوب بپردازد. تضاد و چندگانگی بین عوامل مدرسه یکی از آسیب های خطرناک در نظام تعلیم و تربیت به شمار   می رود.

 

گذر از آموزش دینی به سوی تربیت دینی[5]

امیر المومنین علی (ع) در نهج البلاغه چنین می فرماید :

فرزندان خود را بر اساسی که خود تربیت شده اید تربیت نکنید که اینان برای زمانی غیر از زمان شما آفریده شده اند. از این حدیث گران قدر جز این نمی توان استنباط کرد که انتقال مفاهیم به نسل جدید نیاز به روش های جدید و همخوان با اوضاع جدید دارد و در صورت بد عمل کردن و تاکید بر شیوه های سنتی در آموزش به سادگی مورد بی توجهی نسل جدید قرار می گیریم و تمام تلاش های ما بی ثمر می ماند.

برای تربیت دینی کودکان مقطع ابتدایی لازم نیست که آنها را با مفاهیمی چون زیبایی  دوستی ، محبت و عبادت آشنا نمود زیرا او با نماد محبت ، عشق و دوستی و گرایش خالصانه به معنویات است.

باید تلاش کنیم در تربیت دینی دانش آموزان به حفظ و نگهداری و پرورش گرایش ها و تعمیق و تقویت ارزش های درونی او بپردازیم.

راهکارهایی برای تعمیق و تقویت باورهای دینی

1. تشکیل کمیته های مختلف مانند : کمیته نماز ، تواشیح ، سرود ، دکلمه و نمایش نامه و کمیته پژوهش .

2. تلفیق آموزش دینی با تمام دروس ( علوم اجتماعی ، تاریخ ، هنر و ...)

3. فراخوان مقاله با موضوعات خاطره های نماز ، باورهای مذهبی و موفقیت ها ، نماز و پرورش اخلاق نیکو ، گفت و گو با خالق یکتا و بهداشت در دین .

جذاب نمودن نمازخانه یا مکان اجرای مراسم مذهبی ، چون معطر ساختن آن ، تمیز و زیبا بودن

4. اعتدال از نظر گرما و سرما نقاشی های مناسب با ارزش های دینی روی دیوار .

5. حرکت های دسته جمعی در انجام مراسم های دینی ، برگزاری نماز های جماعت ، شرکت در مراسم زیارت عاشورا ، ایام سوگواری و جشن های مذهبی و مولودی ها .

تا این جا موضوعاتی که مطرح گردید و راهکارهایی که ذکر شد همگی در واقع خدمات مشاوره ای غیر مستقیم در سطح مدرسه و یا کلاس بوده است که اگر به زعم بنده به طور کامل اجرا شود در واقع گام اساسی در جهت بهبود رویکردهای تربیتی و تقویت باورهای دینی برداشته خواهد شد.

البته موارد استثنایی هم وجود دارد  مثلا دانش آموزی که مورد اخلاقی داشته و با ناسازگاری در کلاس و مدرسه جریان سازی کرده و دیگران را هم به طرف خود می کشاند. شایان ذکر است که یک چنین مواردی در بین دبستانی ها نادر است ولی در بین دانش آموزان دوره ی راهنمایی و دبیرستان به وفور یافت می شود.

راه اساسی و سالم در برخورد با چنین قضیه ای صبر و شکیبایی و استعانت  از درگاه احدیت و توسل به ائمه ی اطهار(ع) و در ادامه تلاش برای کمک به پرورش و رشد دینی دانش آموز که   می بایست ابتدا موشکافانه به بررسی عدم علاقه ی وی به دین و باورهای مذهبی پرداخت و علل و موانع رشد دینی را در او کشف نمود. سپس با دوستی و محبت و علاقه به آینده و وضعیت او ، بتوان شخص را در جهت تکامل اخلاقی سوق داد.

طرح دوستی و مودت در بین دانش آموزان دوره راهنمایی و دبیرستان از مهم ترین اصول و راهکارهای طلایی است که معلمان   دل سوز از آن بهره می برند.

مطلب مهم دیگری که به نظر بنده در تقویت و رشد باورهای دینی دانش آموزان دبستان حائز اهمیت است

بهداشت روان و سلامت آنان است چرا که بهداشت روان و خدمات مشاوره ای در تقویت باورهای دینی رابطه ای تنگاتنگ دارند.

مادامی که این بهداشت روان برقرار باشد دانش آموزان روال عادی و طبیعی خود را در رشد هوشی ، باور دینی ، رشد هیجانی و ... طی می کند.

 

بهداشت روانی در مدارس امروز ما[6]

مدرسه و محیط های آموزشی کانون توجه صاحبنظران سلامت روان هستند. صاحبنظران مسایل روانی در کنار توصیه به خانواده ها در جهت شناخت عوامل موثر در بهداشت روان و تامین آن ، مراکز آموزشی و مدارس را مورد توجه خود قرار می دهند و ایجاد آشنایی و رعایت این عوامل را در مدارس تاکید می کنند. رسیدن به اهداف آموزشی که مدارس به عنوان اهداف اساسی خود به آنها توجه دارند مستلزم تامین بهداشت روان دانش آموزان است. تحقیقات متعددی نشان می دهد که سلامت روانی دانش آموزان با پیشرفت تحصیلی آنان رابطه ای مستقیم دارد.

محیط فیزیکی مدرسه و بهداشت روانی آن:

1. نور ، رنگ ، بهداشت محیط حیاط مدرسه و سیستم سرمایشی و گرمایشی مدرسه

2. بهداشت روانی مسولین مدرسه ( نوع برقراری ارتباط دو طرفه مسولان مدرسه با            دانش ‌آموزان و تعامل و رفتارهای آنان).

3. نقش مشاور در تامین بهداشت روانی مدرسه ( شناسایی  دانش آموزان مشکل دار و تلاش در جهت رفع موانع و صحبت های فی مابین با معلم کلاس )

4. توصیه هایی برای ارتقاء بهداشت روانی مدارس با شاگردان

 

 

 

راهکار اساسی

برگزاری جلسات آموزش خانواده و روشن و آگاه ساختن اولیا از بهداشت روانی بچه ها . برگزاری کلاس های مهارت های زندگی .

راهکار طلایی

از دانش آموزانی که مشکل دارند می خواهیم که درباره ی دوستانشان قضاوت صحیح کنند رفتار آنان را نقد کنند. حتی می توانند  درباره ی دانش آموزانی که مشکل اخلاقی  ورفتاری و هنجاری دارند نظر بدهند و با راهنمایی معلم پرونده تشکیل داده و موضوع را بررسی نمایند.

گلاسر برای حل مشکل از واقعیت درمانی استفاده می کند ؛ وی معتقد است که نیازهای انسان شامل دو قسمت است : 1- نیاز به مبادله ی عشق و محبت: فرد باید دوست داشتن و مورد محبت قرار گرفتن را بیاموزد و ...

2- نیاز به احساس ارزشمند بودن : برای کسب این احساس معلومات و قدرت تفکرلازم است. اگر کودکی که به مدرسه رفته است در تحصیل معلومات ( فراگیری شیوه ی تفکر و حل مشکلات ) شکست بخورد بعید است که خانواده و یا اطرافیان وی بتوانند شکست او را جبران نمایند.

دانش آموزان در خلال فراگیری روش تفکر و حل مساله که لازمه ی دستیابی به ارزشمندی است می توانند آموختن اهداء و دریافت محبت و اعتماد به نفس کافی را بدست آورند.

 در قلمرو مدرسه محبت می تواند به عنوان بهترین نوع احساس مسولیت اجتماعی قلمداد شود. اگر بچه ها احساس مسولیت در قبال یک دیگر ، دل سوزی ، توجه نسبت به هم دیگر و کمک فی مابین را نیاموزند و هر کاری را با نیت خودی و برای خود انجام دهند نه به خاطر دیگران ، در این صورت مفهوم محبت کمرنگ می شود.

بچه ها باید یاد بگیرند که چگونه در کوران مشکلات اجتماعی و آموزش مدرسه حساسیت و دل سوزی را داشته باشند و برای حل این مشکلات به یک دیگر کمک کنند.

همه ی مدارس باید قسمتی از برنامه ی خود را به آموزش احساس مسولیت اجتماعی اختصاص بدهند تا هویت موفقی در دانش آموزان به ثمر نشیند.

ایده ی ثمربخش

داستانی ساختگی در خصوص یک مشکل را طراحی کرده و به دانش آموزان می دهیم و از آنان  می خواهیم که به یک راه حل برای این مشکل فکر کنند. می توانیم یک کارگاه حل مشکل در مدرسه برپا نماییم.

 

نتیجه

دانش آموزان ما هر کدام در آینده ، یک خانواده ی کوچک از یک جامعه ی بزرگ را خواهند ساخت. بالطع سلامت روان و باور دینی هر یک از آنان زمینه ساز رشد و شکوفایی فطرت پاک و خداجوی فرزندان نسل بعدی خواهد شد.

لذا بارور ساختن و رشد و تقویت انگیزه های دینی دانش آموزان ما جامعه را به سوی کمال حقیقی که همان قرب الی الله است رهنمون می سازد.

اینک ما معلمین می بایست با رعایت همه ی جوانب کار این امانات الهی را با تحکیم  پیوند الهی و ائمه ی معصومین (ع) به سرمنزل مقصود برسانیم.

دانش آموزان ما با طینتی پاک به دنیا قدم گذاشته اند و هر چه ما در رفتار و کردار خود اصول و مبانی دین مبین اسلام را رعایت کنیم تاثیر شگرف در رشد تعالی نوگلان آینده گذاشته ایم.  ان شاءالله

 

 منابع:               

1- آیات شریف 17-18-19 سوره لقمان

2-  www.Amoozesh-5persianblog .ir

3- مجله نگاه شماره 376

4- مجله نگاه شمراه 383

5- مجله نگاه شماره 381

6- صورت جلسه ی شورای آموزگاران دبستان میثاق(1) 88/87 منطقه کهریزک

ا

 

احمد صمدی

کارشناس آموزش ابتدایی

www.Doostan59.persianblog.ir

 

 

 

 

 

 

 

 

    پيام هاي ديگران()   لینک

+ لطفا ساکت !

لطفا ساکت ... !

توماس آرمسترانگ  تعریف می کند  که سال ها پیش در یک برنامه کمدی دیده است که معلمی برای ساکت کردن دانش آموزان  با صدای بلند می گوید : بچه ها  بچه ها ... سسسسس . کلاس ساکت می شود . اما لحظاتی بعد دوباره همان صحنه ی قبلی تکرار می شود.و معلم باز می گو ید : بچه ها    بچه ها ... سسسسس . معلم این کار را چند بار تکرار می کند  تا اینکه سرانجام به بی نتیجه بودن  تلاش هایش به طور تاسف بار و خنده آوری آشکارا  پی می برد . دیدن این صحنه  اغلب موجب خنده ی معلم ها می شود زیرا خود نیز عموما دچار این مشکل شده اند . از نقطه نظر هوش های چندگانه صرفا استفاده از کلمه ها برای آرام کردن کلاس (روش زبانی )کم ترین تاثیر را در معطوف ساختن توجه دانش آموزان خواهد داشت. زیرا درخواست ها یا دستورهای زبانی معلمان ( بعنوان یک شخص )اغلب در سخنان و بیانات زبانی دانش آموزان ناپدید می شوند و موجب می شوند آن ها صدای معلم را از میان صداهای اطراف خودشان تشخیص ندهند و همین مورد ، علت عدم توجه آنان  به گفته های معلم است . بررسی تکنیک های مؤثّری که برخی از آموزگاران برای معطوف ساختن توجه دانش آموزان به کار می گیرند ، لزوم به کار بردن سایر مقولات هوشی برای رسیدن به این هدف را نشان می دهد. برای مثال مربی مهد کودکی  که برای ساکت کردن کودکان به نواختن پیانو می پردازد. البته اگر مهد کودک پیانو داشته باشد. ( هوش موسیقیایی ) آموزگار مقطع چهارمی که برای جلب توجه دانش آموزان به خاموش و روشن کردن چراغ اقدام می کند.   ( هوش مکانی ) و دبیر دبیرستانی که از سکوت برای یادآوری وظایف دانش آموزان استفاده می کند .( هوش درون فردی ) همگی بر لزوم به کارگیری روش های غیر زبانی جهت معطوف ساختن توجه دانش آموزان تاکید دارند.

چند شیوه ی جلب توجه دانش آموزان در کلاس های درس : شیوه ی زبانی : روی تخته ی کلاس بنویسید " لطفا ساکت " . شیوه ی موسیقیایی : یک عبارت ریتمیک را همراه دست زدن بیان کنید و از دانش آموزان بخواهید آن را تکرار کنند. شیوه ی حرکتی – جسمانی : انگشت اشاره ی خود را با علامت سکوت روی لبها بگذارید و دست دیگرتان را بالا ببرید. از دانش اموزان بخواهید تا حالات شما را انعکاس دهند. شیوه ی مکانی : تصویری از یک کلاس مرتب و آرام  را روی تخته قرار دهید و با چوب به آن اشاره کنید.( در این حالت حتی می توان با حالتی طنز طوری وانمود کرد که مثلا این یکی از آرزوهای ماست )  شیوه ی منطقی – ریاضی : با استفاده از یک ساعت وقت نگهدار مقدار زمان  تلف شده را محاسبه کنید وآن را روی تخته بنویسید. دانش آموزان را مطلع سازید که عدد نوشته شده روی تخته مقدار زمانی را نشان می دهد که از ساعت آموزش کم شده است و جلسه ی بعد باید جبران شود. شیوه ی میان فردی : در گوش یکی از دانش آموزان آهسته بگویید : " اکنون وقت درس است آن را به دیگران هم بگو " و آن گاه منتظر بمانید تا این نکته به کل کلاس ابلاغ شود.

شیوه ی درون فردی : شروع به تدریس کنید و بگذارید دانش آموزان خود رفتار خویش را کنترل کنند. شیوه ی طبیعت گرایانه : صدای سوت گوش خراش یک پرنده یا یکی از حیوانات را پخش کنید . هر چند که فکر می کنند اگر هر دفعه از یکی از روش ها استفاده شود بهتر خواهد بود . نظر شما چییست ؟

 منبع : آسمانی ها ( ماهنامه خانه فرهنگ آفتاب ) - ش: 40 آبان 87

 

 

 

    پيام هاي ديگران()   لینک

+ بوی بد نفرت

بوی بد نفرت

معلم یک کودکستان به بچه های کلاس گفت که می خواهد با  آن ها بازی کند. او به آنها گفت که فردا هر کدام یک کیسه پلاستیکی بردارند و درون آن ، به تعداد آدم هایی که از آنها بدشان می آید ، سیب زمینی بریزند و با خود به کودکستان بیاورند.

فردا بچه ها با کیسه های پلاستیکی به کودکستان آمدند. در کیسه بعضی ها 2 یا 3 و یا تا 5 سیب زمینی بود. معلم به بچه ها گفت: تا یک هفته هر کجا که می روند کیسه ی پلاستیکی را با خود ببرند. روزها به همین ترتیب گذشت و کم کم بچه ها شروع کردند به شکایت از بوی ناخوش سیب زمینی های گندیده بعلاوه آنهایی که سیب زمینی بیشتری در کیسه ی خود داشتند از حمل این  بار سنگین خسته شده بودند . پس از گذشت یک هفته بازی بالاخره تمام شد و بچه ها راحت شدند.

معلم از بچه ها پرسید : از این که سیب زمینی ها را با خود یک هفته حمل می کردید چه احساسی داشتید ؟ بچه ها از این که مجبور بودند سیب زمینی های بدبو و سنگین را همه جا با خود ببرند شکایت داشتند . آنگاه معلم منظور اصلی خود از این بازی را این چنین توضیح داد. این درست شبیه وضعیتی است که شما  کینه ی آدم هایی که دوستشان ندارید را در دل خود نگاه می دارید و همه جا با خود می برید.

بوی بد کینه و نفرت  قلب شما را فاسد می کند و شما آن را همه جا همراه خود حمل می کنید. حالا که شما بوی بد سیب زمینی ها را فقط برای یک هفته نتوانستید تحمل کنید پس چطور می خواهید بوی بد نفرت را برای تمام عمر در دل خود تحمل کنید.             

منبع : آسمانی ها ( ماهنامه خانه فرهنگ آفتاب ) - ش: 40 آبان 87

 

 

    پيام هاي ديگران()   لینک

+ تاریخچه ورود واژه ای غیر زبان فارسی (واژه های معادل)

    پيام هاي ديگران()   لینک

+ به پرشین بلاگ خوش آمدید

بنام خدا

كاربر گرامي

با سلام و احترام

پيوستن شما را به خانواده بزرگ وبلاگنويسان فارسي خوش آمد ميگوييم.
شما ميتوانيد براي آشنايي بيشتر با خدمات سايت به آدرس هاي زير مراجعه كنيد:

http://help.persianblog.ir براي راهنمايي و آموزش
http://news.persianblog.ir اخبار سايت براي اطلاع از
http://fans.persianblog.ir براي همكاري داوطلبانه در وبلاگستان
http://persianblog.ir/ourteam.aspx اسامي و لينك وبلاگ هاي تيم مديران سايت

در صورت بروز هر گونه مشكل در استفاده از خدمات سايت ميتوانيد با پست الكترونيكي :
support[at]persianblog.ir

و در صورت مشاهده تخلف با آدرس الكترونيكي
abuse[at]persianblog.ir
تماس حاصل فرماييد.

همچنين پيشنهاد ميكنيم با عضويت در جامعه مجازي ماي پرديس از خدمات اين سايت ارزشمند استفاده كنيد:
http://mypardis.com


با تشكر

مدير گروه سايتهاي پرشين بلاگ
مهدي بوترابي

http://ariagostar.com

    پيام هاي ديگران()   لینک